Belasting op ongerealiseerde winst — wat u moet weten
Uw portefeuille stijgt met €140.000 in 2028. U verkoopt niets. De aanslag op 1 mei 2029: €50.400. Nederland wordt het enige land in Europa dat ongerealiseerde koerswinsten van particulieren jaarlijks belast tegen 36%. De gevolgen zijn ingrijpend — vooral bij portefeuilles boven €1.000.000.
Bijgewerkt: 17 maart 2026
De centrale vraag
Uw €2.000.000 portefeuille stijgt 15% in 2028. Aanslag: €108.000. U heeft niets verkocht. U heeft dat geld niet liquide. De Nederlandse wet zegt: u bent rijker. De 36% belasting is verschuldigd. Dit is de kern van de vermogensaanwasbelasting.
Ongerealiseerde winsten: het concept
Het onderscheid is fundamenteel. Gerealiseerde winst: u koopt ETF's voor €500.000, verkoopt ze voor €700.000, en heeft €200.000 winst in cash op uw rekening. Ongerealiseerde winst: dezelfde ETF's staan op €700.000 maar u heeft niet verkocht. De €200.000 bestaat alleen op uw scherm. In vrijwel elke jurisdictie ter wereld wordt alleen de eerste categorie belast. Nederland kiest vanaf 2028 voor beide.
Onder het huidige forfaitaire stelsel is het onderscheid irrelevant — u betaalt een vast percentage over uw totale vermogen (€1.000.000 × 6,00% × 36% = €21.600/jaar). Vanaf 2028 wordt de jaarlijkse waardeverandering zelf de grondslag. Stijgt uw €1.000.000 portefeuille met 7%: €70.000 × 36% = €25.200 belasting. Stijgt die met 15%: €150.000 × 36% = €54.000 belasting. Alles zonder één verkoop.
De officiële term: vermogensaanwasbelasting (VAB). Het belast de aanwas in vermogen, ongeacht of die aanwas is verzilverd. Nederland is hiermee een absolute uitzondering in Europa. België: 0%. Duitsland: alleen bij realisatie. Zwitserland: 0% voor privébeleggers. De VAE: 0% op alles.
Waarom is belasting op ongerealiseerde winst controversieel?
Vijf bezwaren domineren het debat — elk met concrete financiële consequenties:
Het liquiditeitsprobleem
Uw €2.000.000 portefeuille stijgt 10% in 2028: €200.000 erbij op papier. Aanslag: €72.000. U heeft niets verkocht. Die €72.000 moet uit spaargeld, inkomen of gedwongen verkoop komen. Bij €5.000.000 en 10% rendement: €180.000 belasting verschuldigd zonder één euro ontvangen.
Volatiliteit en terugvordering
Jaar 1: portefeuille stijgt €200.000, u betaalt €72.000. Jaar 2: portefeuille daalt €200.000 terug. U heeft €72.000 betaald over een winst die verdampt is. De verliesverrekening geeft u ooit verlichting — maar vertraagd. De €72.000 is pas bij de aangifte van jaar 2 verrekenbaar. Tot die tijd is het geld weg.
Illiquide bezittingen
Een beleggingspand van €500.000 stijgt 5% in WOZ-waarde: €25.000 aanwas. Belasting: €9.000. De huurinkomsten (€18.000/jaar) dekken de huurbelasting, maar niet de aanwasbelasting. U kunt niet een stuk van uw pand verkopen. De uitweg: herfinancieren of uit spaargeld betalen. Bij meerdere panden wordt dit onhoudbaar.
Internationale isolatie
België: 0%. Duitsland: alleen bij realisatie. Zwitserland: 0% koerswinst. VAE: 0% op alles. Cyprus: 0% via non-dom. Nederland wordt de enige Europese jurisdictie die ongerealiseerde winsten van particulieren jaarlijks belast. Dat genereert emigratiedruk bij elke belegger met €1.000.000+ en de flexibiliteit om te vertrekken. België ligt op 2 uur rijden.
Samengesteld rendementseffect
Dit is het verborgen kostenplaatje. Jaarlijks 36% afdragen over ongerealiseerde winsten remt het samengestelde rendement structureel. Op €1.000.000 met 7% rendement over 20 jaar: eindvermogen in Nederland ~€2.100.000. Eindvermogen in België (0% koerswinst): ~€3.870.000. Verschil: ~€1.770.000. De compound-drag van de WWR kost u over twee decennia bijna het dubbele van uw oorspronkelijke inleg.
Vergelijking met andere landen
De tabel spreekt voor zich. Nederland wordt een fiscale outlier. Op een portefeuille van €1.000.000 met 7% rendement betaalt u in Nederland €25.200/jaar. In België: €0. In de VAE: €0. In Zwitserland: ~€3.000-€5.000 vermogensbelasting (maar 0% koerswinst). Het jaarlijkse verschil met België op €5.000.000: €126.000.
* Zwitserland heft wel een jaarlijkse vermogensbelasting van ~0,3-0,5% maar geen koerswinst- of vermogensaanwasbelasting.
Concreet voorbeeld: het cash flow probleem
De rekensom die elke belegger met €1.000.000+ moet maken. Uw portefeuille op 1 januari 2028 (step-up): €1.000.000. De markt stijgt 14% in 2028. Waarde op 31 december: €1.140.000. U heeft niets verkocht.
Uw belastingaanslag op 1 mei 2029
Die €50.400 moet uit andere liquiditeiten komen. Bij €2.000.000 portefeuille en 14% stijging: €100.800 belasting verschuldigd. Bij €5.000.000: €252.000. Beleggers die 90%+ van hun vermogen in beleggingen hebben zitten, moeten jaarlijks 2,5-5% van hun portefeuille liquideren om de aanslag te financieren. Dit is geen theoretisch bezwaar — het is een structureel cashflow-probleem dat de WWR voor buy-and-hold beleggers fundamenteel nadelig maakt. In België betaalt u €0.
Bijzondere situatie: illiquide bezittingen
De vermogensaanwasbelasting raakt illiquide bezittingen disproportioneel. Twee scenario's die duizenden Nederlandse beleggers direct treffen:
Vastgoed: twee beleggingspanden met totale WOZ-waarde €1.000.000. Huurinkomsten: €48.000/jaar. WOZ-stijging in 2028: 6% = €60.000. Totaal werkelijk rendement: €108.000. Belasting: €38.880. De huurinkomsten dekken de belasting net — maar er blijft niets over voor onderhoud, hypotheekrente, of uw eigen levensonderhoud. Bij 8% WOZ-stijging (realistisch in Amsterdam): €45.360 belasting. Het huurrendement na belasting wordt negatief.
Crypto: uw portefeuille verdubbelt in 2028 van €500.000 naar €1.000.000. Belasting: €180.000. In 2029 halveert de markt terug naar €500.000. U heeft €180.000 belasting betaald over een winst die volledig is verdampt. De verliesverrekening geeft u €180.000 verrekenbaar verlies voor toekomstige jaren — maar het geld is weg. U moet wachten tot het volgende winstjaar om te verrekenen. De liquiditeitsimpact is onmiddellijk, de compensatie is toekomstig en onzeker.
Wat kunt u doen?
Het planningsvenster sluit op 31 december 2027. Vijf concrete acties die de impact structureel verlagen:
Veelgestelde vragen
1. Wat zijn ongerealiseerde winsten?+
Ongerealiseerde winsten zijn waardestijgingen van bezittingen die u nog niet heeft verkocht. Een portefeuille gekocht voor €500.000, nu €750.000 waard: €250.000 ongerealiseerde winst. U heeft dat geld niet in handen — het bestaat alleen op papier. Onder de wet werkelijk rendement wordt die €250.000 papieren winst in het jaar van ontstaan belast: €250.000 × 36% = €90.000 belasting. Zonder verkoop. De aanslag moet uit andere liquiditeiten worden betaald. Dit is het kernmechanisme dat de WWR zo ingrijpend maakt voor buy-and-hold beleggers.
2. Waarom is belasting op ongerealiseerde winst problematisch?+
Drie fundamentele bezwaren. Eerste: liquiditeit — u betaalt belasting over geld dat u niet heeft. Op een €2.000.000 portefeuille die 15% stijgt: €108.000 belasting verschuldigd zonder één euro ontvangen. Tweede: volatiliteit — u betaalt in 2028 over een stijging die in 2029 volledig kan verdampen. De verliesverrekening werkt vertraagd: u krijgt pas verlichting bij de aangifte van het verliesjaar. Derde: samengesteld effect — jaarlijks 36% afdragen over ongerealiseerde winsten verlaagt het eindvermogen na 20 jaar met 20-35% ten opzichte van een systeem dat alleen bij realisatie belast. Dat compound-effect is het werkelijke probleem.
3. Welke landen belasten geen ongerealiseerde winsten?+
Vrijwel geen enkel Europees land belast ongerealiseerde winsten voor particulieren. België: 0% koerswinst op privébeleggingen, gerealiseerd én ongerealiseerd — Nederlandstalig in Vlaanderen, 2 uur van Amsterdam. Duitsland: 26,375% Abgeltungsteuer alleen bij realisatie. Zwitserland: 0% koerswinst voor privébeleggers (wel ~0,3-0,5% vermogensbelasting). VAE: 0% op alles. Cyprus: 0% koerswinst via non-dom regime (17 jaar). Het VK: Capital Gains Tax (18-24%) alleen bij realisatie. Nederland wordt met de WWR een fiscale uitzondering in heel Europa. Dat feit alleen al genereert emigratiedruk bij portefeuilles boven €1.000.000.
4. Moet ik verkopen om de belasting te betalen?+
De rekening op 1 mei 2029: uw €1.000.000 portefeuille is 7% gestegen. Belasting verschuldigd: €25.200. Opties: (1) betaal uit spaargeld of ander inkomen — vereist een liquiditeitsbuffer van ~3% van uw portefeuillewaarde; (2) verkoop een fractie van uw beleggingen — dit triggert transactiekosten en verstoort uw allocatie; (3) leen het bedrag — rente op die lening is fiscaal niet aftrekbaar. Bij een portefeuille van €5.000.000 en 10% rendement is de aanslag €180.000 — dan wordt gedwongen verkoop voor de meeste beleggers onvermijdelijk. De VERZOR calculator modelleert uw benodigde jaarlijkse liquiditeitsbuffer.
5. Geldt dit voor alle beleggingen?+
Alle Box 3-vermogen boven het heffingsvrij vermogen (€59.357 per persoon, €118.714 met partner) valt onder de vermogensaanwasbelasting: beursgenoteerde aandelen, ETF's, obligaties, crypto, beleggingsfondsen, en tweede woningen. Spaargeld valt er technisch onder, maar het verschil is minimaal — rente is al een gerealiseerd rendement en wijkt nauwelijks af van het forfait (1,28%). Uw eigen woning (Box 1) valt buiten Box 3. Vermogen in een BV (Box 2) valt ook buiten de WWR — dat maakt BV-herstructurering een van de vier kernstrategieën.
6. Wat kan ik doen als ik niet wil verkopen?+
Vier routes. Eerste: bouw een liquiditeitsbuffer van 3-4% van uw portefeuillewaarde — op €1.000.000 is dat €30.000-€40.000 cash reserve per jaar. Tweede: herstructureer naar een BV — in Box 2 geldt geen jaarlijkse vermogensaanwasbelasting. Derde: emigreer vóór 2028 naar België (0% koerswinst, 2 uur van Amsterdam), de VAE (0% op alles), of Zwitserland (0% koerswinst). Op €1.000.000 bespaart emigratie u €25.200/jaar. Vierde: plan verliesverrekening strategisch — in een dalend jaar verrekent u verliezen met eerdere winsten. Het planningsvenster sluit op 31 december 2027.
Bereken uw jaarlijkse impact
Voer uw portefeuille en verwacht rendement in. VERZOR berekent uw jaarlijkse vermogensaanwasbelasting, de benodigde liquiditeitsbuffer, en alternatieve structuren die de heffing beperken.
Bereken uw jaarlijkse impact →Gratis · Geen registratie vereist · Direct resultaat
Gerelateerde pagina's:
VERZOR biedt belastinginformatie, geen persoonlijk belastingadvies. Raadpleeg een gekwalificeerd belastingadviseur voor uw situatie.